گوگرد؛ کالایی در قلب زنجیره کود و انرژی
گوگرد در نقطه تلاقی انرژی و کشاورزی قرار دارد و عمدتاً بهعنوان محصول جانبی پالایش نفت و فرآورش گاز به دست میآید. تولید جهانی در سال ۲۰۲۵ به حدود ۸۴.۰ میلیون تن رسید — اما برای معامله‌گران، عدد واقعی «قابلیت تحویل» است، نه تولید.
گوگرد معمولاً بهعنوان یکی از مواد اولیه صنعت کود شناخته می‌شود؛ اما این نگاه، تصویر کاملی از بازار آن ارائه نمی‌دهد.
گوگرد در نقطه تلاقی دو زنجیره مهم صنعتی قرار دارد: انرژی و کشاورزی.
بخش عمده گوگرد تجاری جهان نه به این دلیل تولید می‌شود که بازار مستقیماً به گوگرد نیاز دارد؛ بلکه بهعنوان محصول جانبی پالایش نفت و فرآورش گاز طبیعی به دست میآید. بنابراین، عرضه گوگرد به عواملی مانند ظرفیت پالایشگاه‌ها، میزان فرآورش نفت و گاز ترش، ظرفیت بازیابی گوگرد، زیرساخت‌های صادراتی و امکان انتقال آن به بازار مصرف وابسته است.
در سمت تقاضا نیز بخش عمده مصرف گوگرد به تولید اسید سولفوریک، کودهای فسفاته، صنایع معدنی و مواد شیمیایی مربوط می‌شود. به همین دلیل، بازار گوگرد را باید بخشی از یک زنجیره بزرگ‌تر دید:
نفت و گاز → پالایش و فرآورش → بازیابی گوگرد → گوگرد → اسید سولفوریک → کود، معدن و صنایع شیمیایی
اختلال در هر بخش از این زنجیره میتواند اثر خود را در بخش‌های دیگر نشان دهد. برای تصویر کامل‌تری از این‌که چطور ریسک اجرا در یک معامله جابه‌جا می‌شود، مقاله‌ی همراه ما درباره چرا حتی یک معامله خوب ممکن است پیش از تسویه شکست بخورد را ببینید.
بازاری بزرگ با عرضه‌ای متمرکز
بر اساس برآورد USGS، تولید جهانی گوگرد در سال ۲۰۲۵ حدود ۸۴ میلیون تن بوده است؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۴ حدود ۸۳.۹ میلیون تن برآورد شده بود.
چین با حدود ۱۹ میلیون تن بزرگ‌ترین تولیدکننده گوگرد در سال ۲۰۲۵ بوده و پس از آن ایالات متحده، روسیه، عربستان سعودی و امارات متحده عربی قرار داشته‌اند.
اهمیت خاورمیانه در این بازار قابل توجه است. عربستان سعودی، امارات، قطر، کویت و ایران در مجموع سهم قابل‌توجهی از تولید جهانی را در اختیار دارند و بخش مهمی از این عرضه از مسیرهای دریایی مرتبط با تنگه هرمز جابه‌جا می‌شود. در نتیجه، بازار گوگرد تنها به ظرفیت تولید وابسته نیست؛ جغرافیا و مسیر انتقال نیز بخشی از معادله عرضه هستند.
گوگرد از کجا میآید؟
منابع اصلی گوگرد تجاری عبارت‌اند از فرآورش گاز طبیعی، پالایش نفت و برخی فرآیندهای متالورژی. در پالایشگاه‌ها و واحدهای فرآورش گاز، سولفید هیدروژن (H₂S) از جریان هیدروکربن جدا می‌شود و عمدتاً از طریق فرآیند Claus به گوگرد عنصری تبدیل می‌شود.
گوگرد حاصل ابتدا به شکل مذاب است و برای حمل‌ونقل تجاری میتواند جامد یا گرانوله شود. این مرحله یک نکته مهم تجاری دارد: داشتن ظرفیت تولید، الزاماً به معنای داشتن ظرفیت صادرات نیست.
چه کسانی خریدار اصلی گوگرد هستند؟
بزرگ‌ترین موتور تقاضای گوگرد، زنجیره اسید سولفوریک و کودهای فسفاته است: گوگرد → اسید سولفوریک → اسید فسفریک → MAP / DAP / TSP.
اسید سولفوریک در فرآیندهای هیدرومتالورژی برای استخراج مس، نیکل و اورانیوم نیز کاربرد دارد. پروژه‌های HPAL برای فرآوری نیکل می‌توانند در سال‌های آینده تقاضای ساختاری جدیدی برای گوگرد ایجاد کنند.
مراکش؛ نمونه‌ای روشن از اقتصاد واقعی گوگرد
مراکش یکی از بهترین نمونه‌ها برای درک ارتباط میان گوگرد و تقاضای صنعتی است. این کشور در سال ۲۰۲۴ حدود ۸.۲۹ میلیون تن گوگرد وارد کرد. دلیل اهمیت مراکش، صنعت یکپارچه فسفات آن است — مجتمع صنعتی Jorf Lasfar متعلق به OCP نمونه مشخصی از این زنجیره است.
چرا خلیج فارس در تجارت گوگرد اهمیت دارد؟
تجارت جهانی گوگرد بر چند مسیر اصلی شکل گرفته: امارات / عربستان سعودی / قطر / عمان → آسیا، و امارات / عربستان سعودی / قزاقستان → مراکش.
در سال ۲۰۲۴، چین حدود ۱.۷ میلیون تن گوگرد از امارات، ۱.۱۳ میلیون تن از عربستان سعودی، ۰.۷۷ میلیون تن از قطر و ۰.۵۵ میلیون تن از عمان وارد کرد. امارات نیز حدود ۵.۱ میلیون تن به مراکش، ۱.۷ میلیون تن به چین و ۰.۹ میلیون تن به اندونزی صادر کرد.
سؤال اصلی این نیست که گوگرد کجا تولید می‌شود. سؤال مهم‌تر این است که واقعاً از چه مسیری میتواند به دست مصرف‌کننده برسد.
قیمت گوگرد؛ عددی که به‌تنهایی معنای زیادی ندارد
در بازار گوگرد، صحبت از یک «قیمت جهانی» بدون مشخص کردن جزئیات معامله میتواند گمراه‌کننده باشد. برای ارزیابی واقعی قیمت باید مبدأ، مقصد، کیفیت، شکل محصول، شرایط تحویل، کرایه حمل و ساختار قرارداد مشخص باشد.
در عمل، قیمت تحویل‌شده برابر است با: قیمت FOB + حمل دریایی + بیمه + هزینه بندر و تخلیه/بارگیری + هزینه تأمین مالی + پریمیوم ریسک. برای یک خریدار حرفه‌ای، سؤال درست این نیست که «قیمت گوگرد چقدر است؟» بلکه باید پرسید هزینه نهایی تحویل این محموله مشخص، از این مبدأ و به این مقصد چقدر خواهد بود.
درس مهم سال ۲۰۲۶: تولید با دسترسی یکی نیست
تحولات مرتبط با تنگه هرمز در سال ۲۰۲۶ یک واقعیت مهم بازار گوگرد را برجسته کرد: وجود کالا در مبدأ، لزوماً به معنای در دسترس بودن آن برای خریدار نیست. حتی پس از رفع یک اختلال نیز بازار لزوماً بلافاصله به شرایط عادی بازنمی‌گردد.
ظرفیت تولید ≠ عرضه قابل دسترس.
در سال ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ چه چیزهایی را باید زیر نظر داشت؟
۱. تولید نفت و گاز و فعالیت پالایشگاه‌های خاورمیانه.
۲. تنگه هرمز — تردد کشتی‌ها، هزینه بیمه، ازدحام بنادر.
۳. تقاضای مراکش — واردات OCP، سطح موجودی.
۴. واردات چین — تولید داخلی، تقاضای کود.
۵. ظرفیت‌های جدید پالایشی.
۶. پروژه‌های HPAL نیکل.
۷. تغییرات در سازوکار قیمت‌گذاری.
برای مشاهده زنده و به‌روز این متغیرها، به تحلیل بازار گوگرد هوش تجاری قصرالعنقا مراجعه کنید.
بین انرژی و کشاورزی؛ جایی که گوگرد معنا پیدا می‌کند
گوگرد را نمی‌توان صرفاً یک ماده اولیه برای تولید کود دانست. عرضه از بخش انرژی آغاز می‌شود اما تقاضای اصلی در بخش‌های پایین‌دستی شکل می‌گیرد. پالایشگاه گوگرد تولید می‌کند چون باید ترکیبات گوگردی را از هیدروکربن‌ها حذف کند؛ تولیدکننده کود گوگرد می‌خرد چون به اسید سولفوریک نیاز دارد. هیچ‌کدام به‌طور کامل اقتصاد طرف دیگر را کنترل نمی‌کنند.
برای معامله‌گر و تیم تأمین، مهم‌ترین شاخص صرفاً قیمت اعلام‌شده گوگرد نیست؛ ترکیب عرضه قابل دسترس، لجستیک، موجودی، تأمین مالی، تقاضا و ریسک است. دقیقاً همین‌جا است که بازار گوگرد از یک کالای ساده به یک مسئله استراتژیک در تجارت بین‌الملل تبدیل می‌شود.
- گوگرد کالایی است در نقطه تلاقی سیستم انرژی و سیستم کود
- تولید جهانی در ۲۰۲۵ به حدود ۸۴.۰ میلیون تن رسید، متمرکز در چین، آمریکا، روسیه، عربستان و امارات
- هیچ «قیمت جهانی» واحدی برای گوگرد وجود ندارد — هزینه تحویل به مبدأ، کیفیت، حمل، تأمین مالی و ریسک بستگی دارد
- ظرفیت تولید با دسترسی بازار یکی نیست، همانطور که تحولات تنگه هرمز در ۲۰۲۶ نشان داد
امیت تاتا
مدیر فروش بین‌المللی قصرالعنقا، نویسنده تخصصی حوزه کالا و تجارت
او درباره زنجیره تأمین کالا، تأمین مالی تجاری و دسترسی به بازار برای کاروان می‌نویسد.
این بازار را برای خرید یا فروش دنبال می‌کنید؟ تحلیل و مشاوره بازار قصرالعنقا هر دو هفته یک‌بار تحلیل بازار کالا، نشانه‌ها و چشم‌انداز آن را منتشر می‌کند؛ قیمت‌های لحظه‌ای در صفحه رایگان تحلیل بازار گوگرد در دسترس است.